Arılar çiçeklerden aldıkları nektarı balmumu ve bala dönüştürmek için bazı kimyasal işlemlere sokar. Yani bal üreten fabrika gibi çalışır.
12-18 günlük işçi arılar karinları altındaki 8 adet balmumu kesesinde balı ve nektarı metobolizma ederek balmumunu üretir.
İlk çıktığında bu balmumu ince pullar halındedir. Arı bunu ağzına alarak çiyner tükürük salgısıyla yoğurarak petekte şekillendirir.
Bir kilogram balmumu üretmek için 7-10 kilogram nektar yada bal tüketirler.
Altıgen şeklinde bal peteği oluşturmaların nedeni doğada en çok hacımli ve dayanıklı yapı olması nedeniyledir.
Arılar çiçeklerden topladıkları nektarı midesine değil bal yaptığı keseciğe kusrağa gönderir. Burada, nektara enzim ilave ederek kimyasal değışim sağlayarak bala dönüştürürler.
(Enzimler kimyasal reyaksıyonu hızlandıran organık kimyasal katalizörlerdir. Reaksiyona katılmaz ama hızlamasına sebep olur. Katalizör olmadan kimyasal reaksiyon balayamayabilir.)
Kovana gelınce bu malzeme başka bir işçi arının ağzına aktarılır bu işlem defalarca devam eder, her seferinde yeniden enzim ilave edilerek kimyasal değişim devamederek sakarozdan, glikoz-fruktoz oluşması sağlanır arı bunu petekte ki 6 gen kutucuğa doldururken halen %70 su içermektedir. Suyu buharlastırıp balı koyulaştırma için arılar devamlı kanatlarını çırpar, su oranını %18-20 oranına düşürerek yeterince koyulaşınca, altıgen kutucuğun ağzını balmumuyla kapatır. Böylece bal yıllarca bozulmadan kalır.
Çiçeklerden elde edilen nektar kimyasal değişim sonrası ortaya çıkan glikoz fruktozdan vazla olduğundan zamanla şekerleşir. Bu çam balında tersi olduğundan şekerleşmez.
Çunkü glikoz suda çözülmez, fruktoz suda çözünür.
Şekerleşen bal 45 °C su banyosunda tutulursa çözünür. Şekerleşme balın besin değerinden birşey kaybetmez. Bu bir bozulma değıl dir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder